BiKonk
Yếu sinh lý
Trong tình huống, mẹ nói: “Con quét nhà hộ mẹ luôn nhé!”, thay vì việc đi tìm chổi, hãy đặt câu hỏi: “Vì sao con lại cần quét nhà luôn lúc này ạ?”
Khi đó người lớn cần giải thích rõ lí do cho yêu cầu đấy, nếu không giải thích và đi tìm cái roi thì cũng được, nhưng sẽ không thoả đáng.
Đứa trẻ vẫn sẽ phải quét nhà và làm việc đó khi không rõ lí do, mục tiêu và ý nghĩa. Ta cũng không thể mong chờ kết quả của công việc thật tốt.
Một mệnh lệnh bắt buộc không tốt bằng một yêu cầu có cấu trúc đầy đủ, rõ ràng về vai trò, trách nhiệm, mục tiêu, thời hạn và ý nghĩa.
Ví dụ mẹ nói: “Tối nay, nhà mình sắp có khách, có việc quan trọng cần đến con, con quét nhà giúp mẹ nhé, mẹ đang đau lưng.”
Từ đó, giúp đứa trẻ hiểu được vai trò và trách nhiệm của nó trong ngôi nhà của mình, mục tiêu công việc nhà gọn gàng, thời hạn hoàn thành là trước buổi tối, và ý nghĩa là giúp được việc cho mẹ mình đỡ đau lưng. Sau đó, đứa trẻ có làm tốt hay không thì phụ thuộc tiếp vào nó.
Với đứa trẻ, thì việc hiểu và xác định động cơ làm việc, cũng quan trọng như làm việc đó như thế nào. Đôi khi có thể tiến hành cùng lúc, không nhất thiết phải có thứ tự. Cứ làm và cứ hỏi có lẽ là tốt nhất. Lúc đó là vừa ngoan mà vừa khôn.
Với người lớn, việc mô tả rõ cấu trúc cũng quan trọng không kém. Đôi khi con không nghe lời, có thể vì con chưa hiểu, hoặc mình không giải thích cho con hiểu. Hoặc cách giải thích của mình gặp vấn đề.
Câu hỏi 'Tại sao' của đứa trẻ, có thể không phải là hành động chống đối. Nó hỏi vì nó cần thêm thông tin mà thôi. Điều đó, chiếu ngược lại vào người lớn, cần kiểm tra xem lại yêu cầu của mình đã đầy đủ và hợp lí chưa. Thay vì đó là 1 mệnh lệnh bắt buộc.
Từ câu chuyện quét nhà, ta có thể suy rộng ra nhiều việc lớn hơn.
Tất nhiên, vẫn có nhiều người hoàn thành được công việc mà không cần rõ động cơ.
Nhưng nếu làm việc khi biết rõ mục tiêu, làm việc trong trách nhiệm, đam mê, và biết được ý nghĩa của công việc thì sẽ tốt hơn rất nhiều.
Từ đó, thay vì việc chúng ta bắt đứa trẻ phải làm trở thành việc chúng ta khiến đứa trẻ muốn làm.
Và cuối cùng, tôi không biết như thế có khiến một đứa trẻ ngoan hơn không. Nhưng có lẽ, nó sẽ giúp đứa trẻ lớn lên mà không đánh mất thói quen hỏi: “Tại sao?”
Khi đó người lớn cần giải thích rõ lí do cho yêu cầu đấy, nếu không giải thích và đi tìm cái roi thì cũng được, nhưng sẽ không thoả đáng.
Đứa trẻ vẫn sẽ phải quét nhà và làm việc đó khi không rõ lí do, mục tiêu và ý nghĩa. Ta cũng không thể mong chờ kết quả của công việc thật tốt.
Một mệnh lệnh bắt buộc không tốt bằng một yêu cầu có cấu trúc đầy đủ, rõ ràng về vai trò, trách nhiệm, mục tiêu, thời hạn và ý nghĩa.
Ví dụ mẹ nói: “Tối nay, nhà mình sắp có khách, có việc quan trọng cần đến con, con quét nhà giúp mẹ nhé, mẹ đang đau lưng.”
Từ đó, giúp đứa trẻ hiểu được vai trò và trách nhiệm của nó trong ngôi nhà của mình, mục tiêu công việc nhà gọn gàng, thời hạn hoàn thành là trước buổi tối, và ý nghĩa là giúp được việc cho mẹ mình đỡ đau lưng. Sau đó, đứa trẻ có làm tốt hay không thì phụ thuộc tiếp vào nó.
Với đứa trẻ, thì việc hiểu và xác định động cơ làm việc, cũng quan trọng như làm việc đó như thế nào. Đôi khi có thể tiến hành cùng lúc, không nhất thiết phải có thứ tự. Cứ làm và cứ hỏi có lẽ là tốt nhất. Lúc đó là vừa ngoan mà vừa khôn.
Với người lớn, việc mô tả rõ cấu trúc cũng quan trọng không kém. Đôi khi con không nghe lời, có thể vì con chưa hiểu, hoặc mình không giải thích cho con hiểu. Hoặc cách giải thích của mình gặp vấn đề.
Câu hỏi 'Tại sao' của đứa trẻ, có thể không phải là hành động chống đối. Nó hỏi vì nó cần thêm thông tin mà thôi. Điều đó, chiếu ngược lại vào người lớn, cần kiểm tra xem lại yêu cầu của mình đã đầy đủ và hợp lí chưa. Thay vì đó là 1 mệnh lệnh bắt buộc.
Từ câu chuyện quét nhà, ta có thể suy rộng ra nhiều việc lớn hơn.
Tất nhiên, vẫn có nhiều người hoàn thành được công việc mà không cần rõ động cơ.
Nhưng nếu làm việc khi biết rõ mục tiêu, làm việc trong trách nhiệm, đam mê, và biết được ý nghĩa của công việc thì sẽ tốt hơn rất nhiều.
Từ đó, thay vì việc chúng ta bắt đứa trẻ phải làm trở thành việc chúng ta khiến đứa trẻ muốn làm.
Và cuối cùng, tôi không biết như thế có khiến một đứa trẻ ngoan hơn không. Nhưng có lẽ, nó sẽ giúp đứa trẻ lớn lên mà không đánh mất thói quen hỏi: “Tại sao?”